Materiały powiązane z hasłem: Wzdręga

WZDRĘGA

Wzdręga

Naukowa nazwa wzdręgi Scardinius erythrophthalmus została zaczerpnięta od starożytnej nazwy Gór Szar (Scardus), obecnie stanowiących granicę pomiędzy Albanią, Kosowem, Macedonia i Serbią. Słowo erythrophthalmus w języku łacińskim oznacza czerwonooki. Pochodzenie nazwy gatunkowej jest mylące, ponieważ tęczówka oka wzdręgi ma najczęściej kolor pomarańczowy lub mosiężnożółty. Wzdręga czasem mylona jest z płocią, której tęczówka oka jest czerwonopomarańczowa. Oprócz koloru tęczówki cechami pozwalającymi na łatwą identyfikację wzdręgi są: położenie ust i płetwy grzbietowej. U wzdręgi otwór gębowy jest skośny, a u płoci prawie poziomy. Płetwa grzbietowa u wzdręgi jest bardzo przesunięta ku tyłowi. Początek jej nasady znajduje się za końcem nasady płetw brzusznych. Natomiast u płoci początek nasady płetwy grzbietowej znajduje się tuż za początkiem nasady płetw brzusznych. Ciało wzdręgi jest z boków ściśnięte, a z wiekiem staje się coraz bardziej wygrzbiecone. Grzbiet i boki młodych osobników wzdręgi są srebrzyste, starszych złotawe, mieniące się zielonkawo. Płetwy krótkie i czerwone. Szczególnie intensywnie ubarwione są płetwy brzuszne, odbytowa i ogonowa. Wzdręga w naturze dość często krzyżuje się z innymi gatunkami. W naukowej literaturze opisano jej mieszańce z płocią, krąpiem, ukleją i leszczem.

Wzdręga naturalnie zasiedla Europę i zachodnią Azję. Uważana jest za gatunek wybierający silnie zarośnięte wody stojące i wolno płynące rzeki. W Polsce jest pospolita, chociaż liczebnością znacznie ustępuje płoci. Najchętniej przebywa w przybrzeżnych partiach płytkiego litoralu, w którym często żeruje przy powierzchni wody. W nocy w jeziorach wzdręgi odbywają wędrówki z litoralu do strefy otwartej wody (pelagialu). Dojrzałość płciową wzdręgi osiągają w drugim lub trzecim roku życia. Bezpośrednio przed tarłem na głowie i ciele samców pojawia się wysypka. Samice wzdręgi składają kleistą ikrę w kilku porcjach na roślinności wodnej. Tarło rozpoczynające się w połowie maja może trwać aż do początku lipca.

Pokarm wzdręgi zmienia się wraz z wiekiem. Larwy odżywiają się zooplanktonem i fitoplanktonem, a juwenalne (młode) osobniki zjadają również larwy ochotek, owady opadające na powierzchnię wody i w niewielkiej ilości rośliny wodne. Po osiągnięciu długości około 6 cm wzdręga odżywia się przede wszystkim pokarmem roślinnym. Chętnie zjada rośliny o miękkich tkankach.

Wzdręga należy do gatunków wolno rosnących. Długość całkowitą 10 cm osiąga zwykle w trzecim lub czwartym roku życia. Najczęściej spotykane osobniki mają długość 15–20 cm. Rekordowa długość wzdręgi wynosiła 51 cm, a maksymalny ciężar 2,1 kg. Największe wzdręgi dożywają do 15 lat, a maksymalny znany wiek wynosił 19 lat. W ekosystemach wodnych odgrywa bardzo ważną rolę jako pokarm drapieżników oraz jedyny rodzimy gatunek odżywiający się w większości roślinnością wodną.

Dr Andrzej Kapusta

Zakład Ichtiologii, IRS Olsztyn

Zdjęcia powiązane z hasłem: Wzdręga