Materiały powiązane z hasłem: Szczupak

SZCZUPAK

Szczupak

Szczupak, który naukowo nazywa się Esox lucius L., jest jedynym przedstawicielem rodziny szczupakowatych
w naszych wodach. Cała rodzina liczy siedem gatunków i zasiedla wody Europy, Azji i Ameryki Północnej.
W Europie żyją jeszcze dwa gatunki, tj. Esox aquitanicus, odkryty w 2014 roku we Francji, oraz Esox cisalpinus, odkryty w 2011 roku we Włoszech.

Szczupak wyróżnia się największym naturalnym zasięgiem spośród słodkowodnych ryb, ponieważ zasiedla rzeki i jeziora prawie całej północnej strefy umiarkowanej i zimnej (Holarktyki). Żyje również w słabo zasolonych zatokach i wodach przybrzeżnych mórz. Wszystkie gatunki szczupaków mają bardzo podobny kształt. Torpedowate ciało, duża głowa oraz płetwa grzbietowa przesunięta daleko nad odbytową są charakterystycznymi cechami morfologicznymi tych ryb. Ubarwienie szczupaka jest dość zmienne. W zależności od wieku, stanu fizjologicznego oraz wybranego siedliska zielonkawe ubarwienie może być jaśniejsze lub ciemniejsze z podłużnymi cętkami, rzadziej podłużnymi pasmami. Bardzo rzadko spotykane są formy o złotym lub srebrnym ubarwieniu. Ubarwienie szczupaka predysponuje go do życia wśród roślinności wodnej. Podczas rozrodu, który odbywa się od marca do maja, szczupaki nie opiekują się złożoną ikrą. Starają się jedynie, by ikra przylepiła się do różnych roślin. Larwy po wylęgnięciu przylegają do roślin usytuowanym na głowie gruczołem cementowym. W takiej pozycji odżywiają się zapasami z woreczka żółtkowego. Po upływie około tygodnia napełniają powietrzem pęcherz pławny i rozpoczynają aktywne poruszanie się. Ich pierwszym pokarmem jest zooplankton i larwy owadów, a po kilku tygodniach larwy innych ryb. W naszych jeziorach miejsca i pora rozrodu szczupaka zsynchronizowane są z tarłem płoci, dlatego larwy tego gatunku bardzo często są ofiarami larw szczupaka. Dorosłe osobniki szczupaka są obligatoryjnymi drapieżnikami. W ich diecie dominują ryby, rzadziej spotykane są żaby, drobne ssaki lub pisklęta ptaków. Ofiarą szczupaka padają zazwyczaj ryby licznie występujące w jeziorze lub rzece, często osobniki osłabione lub chore. Dlatego szczupak odgrywa bardzo ważną funkcję ekologiczną i nazywany jest gatunkiem kluczowym. Kanibalizm, czyli zjadanie osobników własnego gatunku, zdarza się w zbiornikach o dużym zagęszczeniu szczupaków.

Maksymalny odnotowany wiek życia szczupaków wynosi 30 lat, masa ciała 28,4 kg, a długość 150 cm. Moja praca naukowa związana z biologią i ochroną ryb oraz wieloletnia praktyka wędkarska wskazują, że szczupak jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych gatunków. Zwykle jednak występuje nielicznie, a liczebnie przeważają osobniki o niewielkich rozmiarach. Dlatego powinniśmy objąć szczupaka szczególną ochroną, przede wszystkim łowiąc z umiarem i dbając o jego siedliska i jakość wody.

Dr Andrzej Kapusta