Materiały powiązane z hasłem: Świnka

ŚWINKA

Świnka

Naukowa nazwa świnki Chondrostoma nasus nawiązuje do specyficznej budowy dolnej wargi. Pochodzące z języka greckiego słowo chondros oznacza chrząstkę, a słowo stoma usta, nos. Świnki są średniej wielkości rybami o wydłużonym ciele i charakterystycznym, dolnym otworze gębowym. Kolor grzbietu świnki jest szarozielony, boki srebrzyste, a brzuch biały. Płetwa grzbietowa oraz górny płat płetwy ogonowej mają ciemny kolor, zwykle czarny lub ciemnoszary. Pozostałe płetwy są czerwone z szarym nalotem. W okresie rozrodu u obu płci występuje ubarwienie godowe. Barwy stają się bardziej intensywne, na bokach ciała występuje ciemna pręga, a na głowie, bokach ciała i płetwach – wysypka perłowa. U samic wysypka perłowa występuje zwykle tylko na głowie.

Świnka jest przedstawicielem europejskiej ichtiofauny. Centrum areału występowania obejmuje południowe dopływy Morza Północnego i Bałtyckiego. Zachodni kraniec areału stanowią francuskie rzeki uchodzące do Atlantyku, południowe granice rozsiedlenia geograficznego stanowi dorzecze Dunaju, a wschodnie – Dniestru i Dniepru. Poza Europą świnki występują w Turcji. W Polsce świnka była jednym z najpospolitszych gatunków w rzekach dorzecza Odry i Wisły. Obecnie częściej występuje tylko w południowych dopływach Wisły,
a w wielu rzekach jest skrajnie nieliczna lub całkowicie wyginęła.

Świnka jest gatunkiem typowo rzecznym. Zasiedla rzeki górskie i podgórskie, a w rzekach nizinnych wybiera fragmenty o szybszym przepływie wody. Prowadzi stadny tryb życia. W okresie przedtarłowym tworzy bardzo liczne stada, które wędrują nawet kilkadziesiąt kilometrów na tarliska. Tarło odbywa w kwietniu i maju w płytkich miejscach, na dnie żwirowatym. Masowe tarło świnek jest bardzo widowiskowe i trochę przypomina ujęcia znane z filmów przedstawiających rozród łososi. Samce pierwszy raz do rozrodu przystępują w trzecim roku życia, a samice w czwartym. W warunkach naturalnych po upływie około dwóch tygodni z ikry wylegają się duże, 10–12-milimetrowe larwy. Pierwszym pokarmem świnki są drobne organizmy planktonowe. Juwenalne i dorosłe osobniki zeskrobują pokarm zrogowaciałymi wargami. Obserwacja żerujących świnek jest prawie tak samo efektowna jak ich tarło. W trakcie żerowania świnki często przekręcają ciało, tworząc błyski odbitego światła. Najważniejszym pokarmem świnek są glony, głównie okrzemki, porastające kamienie i dno rzek. Sposób odżywiania świnki, związany z ciągłą penetracją dna, uważany jest za jedną z przyczyn jej ustępowania z wielu rzek. Zanieczyszczenia odprowadzane do rzek w znacznym stopniu zalegają na dnie i wraz z pokarmem są zjadane przez świnki. Kolejnym czynnikiem, który wpłynął na wyginięcie świnki w wielu rzekach, była zabudowa hydrotechniczna. Zapory i jazy rzeczne znacznie ograniczyły zasięg migracji tarłowych i były jedną z przyczyn spadku liczebności, a nawet wyginięcia świnki w wielu systemach rzecznych.

W górskich rzekach świnki rosną wolniej niż w nizinnych. W piątym roku życia świnki osiągają długość 25–30 cm. Największe osobniki dorastają do długości 50 cm i masy ciała 2,5 kg. Wiek najstarszych świnek wynosił 15 lat.

Dr Andrzej Kapusta

Brak artykułów powiązanych z tym hasłem.

Zdjęcia powiązane z hasłem: Świnka

Brak zdjęć powiązanych z tym hasłem.