Materiały powiązane z hasłem: Okoń

OKOŃ

Okoń

Okoń (Perca fluviatilis) jest wiodącym przedstawicielem rzędu ryb okoniokształtnych. Jest to najbardziej zróżnicowana grupa ryb i najliczniejszy rząd wśród wszystkich kręgowców. Okoń jest jedną z najpospolitszych ryb naszej szerokości geograficznej. Zasiedla prawie całą Europę, z wyjątkiem półwyspów: Pirenejskiego, Apenińskiego i części Bałkanów. Naturalnie występuje także w syberyjskiej części Azji, zlewni mórz: Czarnego, Kaspijskiego i Aralskiego. W XIX w. został wprowadzony do Tasmanii, Nowej Zelandii i Australii, a później do Chin, Maroka, na Cypr oraz do Włoch, Hiszpanii i Portugalii. Okoń ma duże zdolności adaptacyjne do warunków panujących w różnych zbiornikach wodnych. Występuje w wodach słonawych zalewów i jezior przymorskich, przybrzeżnych partiach mórz, wszystkich typach jezior, a w rzekach unika tylko wód górskich. Należy do gatunków bardzo odpornych na zakwaszenie wód. W niektórych silnie zakwaszonych jeziorach Skandynawii czy północnej Polski jest jedynym gatunkiem ryb.

W zależności od typu zasiedlonych wód może przyjmować dość zróżnicowany kształt ciała i ubarwienie. Takie cechy jak boczne spłaszczenie, drobne zęby na szczękach, smugi na bokach ciała, dwie płetwy grzbietowe, w tym pierwsza z twardymi promieniami i czarną nieregularną plamą na końcu tej płetwy – pozostają niezmienne. Jednak w zależności od zbiornika wodnego oraz rodzaju dominującego pokarmu kontrastowość ubarwienia czy też wygrzbiecenie znacznie się zmieniają.

Pokarm okonia zmienia się w zależności od specyfiki zbiornika wodnego, wieku, pory roku, składu gatunkowego ryb oraz dostępności bytujących w nim ofiar. Pierwszym pokarmem larw okonia są drobne organizmy zooplanktonowe. Narybek okonia odżywia się w litoralu larwami owadów, kiełżami i zooplanktonem, a w pelagialu przede wszystkim zooplanktonem i larwami ryb. Okresowo w pokarmie okoni występuje ikra innych gatunków ryb czy też raki. Przy polowaniu na zooplankton wśród roślinności wodnej okoń jest mniej skuteczny od płoci. Pokarm dorosłych okoni stanowią zarówno organizmy bezkręgowe, jak i ryby. Najczęściej po osiągnięciu długości około 15 cm okoń zaczyna odżywiać się głównie rybami. U dużych okoni ryby stają się dominującym pokarmem. Są to przede wszystkim drobne ryby karpiowate (płoć, ukleja, słonecznica), cierniki i osobniki własnego gatunku.

Bardzo interesującą cechą biologiczną okonia jest sposób składania ikry. Samice okonia, jako jedyne gatunki spośród naszej ichtiofauny, składają ikrę w postaci długich taśm na roślinności podwodnej, zatopionych gałęziach lub na dnie. Tarło okonia odbywa się od drugiej połowy kwietnia do końca maja. W przeciwieństwie do ryb karpiowatych czy łososiowatych okoń bardzo rzadko w naturze krzyżuje się z innymi gatunkami. Kilka lat temu u wybrzeży Finlandii odnotowano mieszańca okonia z sandaczem, którego wygląd był pośredni pomiędzy gatunkami rodzicielskimi.

Wzrost okonia zależy od warunków środowiskowych. Długość całkowitą 20 cm najczęściej osiąga w 5 lub 6 roku życia. Rekordowe osobniki dorastają do 50–60 cm. Maksymalny odnotowany wiek okonia wynosił 22 lata.

Dr Andrzej Kapusta