Materiały powiązane z hasłem: Lipień

LIPIEŃ

Lipień

Lipień europejski jest jedynym gatunkiem z rodzaju Thymallus występującym w Polsce. Naukowa nazwa gatunku Thymallus thymallus związana jest z intensywnym zapachem tymianku, którym charakteryzuje się lipień. Ciało tego gatunku jest smukłe, lekko ściśnione z boków. Młode lipienie mają srebrzyste boki ciała z owalnymi, ciemniejszymi plamami, a grzbiet siwy lub zielonkawy. Pod koniec drugiego roku życia plamy zanikają, a lipienie uzyskują ubarwienie typowe dla dorosłych osobników. Najczęściej mają ciemny, niebieskawy lub szary grzbiet, niekiedy z purpurowofioletowym połyskiem. Boki ciała mają srebrzystoszare lub złotawe z metalicznym połyskiem. W przedniej części tułowia znajduje się kilka lub kilkanaście nieregularnie rozmieszczonych, ciemnych plam. Płetwa grzbietowa jest jaskrawa, czasem ma ciemnofioletowe ubarwienie. W okresie tarła samce są kontrastowo ubarwione. Boki i grzbiet są czarne, a między płetwami brzusznymi i odbytową pojawia się czerwona plama. Samce od samic lipienia najłatwiej odróżnić po kształcie i rozmiarze płetwy grzbietowej. U samców jest ona dłuższa i wyższa, a jej ostatnie promienie są wyraźnie dłuższe. Natomiast u samic płetwa grzbietowa przyjmuje zaokrąglony kształt.

Gatunek występuje w Europie od Pirenejów po Ural, na północy areał lipienia sięga Norwegii, a na południu – północnej części Włoch. Lipień występuje w czystych, szybko płynących podgórskich rzekach i większych strumieniach. W Skandynawii i Karelii lipień zasiedla również jeziora, z których wędruje do rzek na tarło. W rzekach lipień wykazuje w ciągu roku wyraźną zmienność zajmowanych stanowisk. Generalnie preferuje płytkie odcinki o głębokości do 1 m, o dnie kamienisto-żwirowatym. Latem wybiera fragmenty rzeki o szybszym przepływie wody i dużym nasyceniu tlenem. Z kolei jesienią i zimą, gdy woda jest chłodniejsza i bardziej natleniona, lipienie wybierają fragmenty rzek o większej głębokości i wolniejszym przepływie.

Podstawę pokarmu lipienia stanowią bezkręgowce wodne. W zależności od rzeki i pory roku skład pokarmu ulega znacznym zmianom, niemniej w ich diecie najczęściej występują larwy chruścików, jętek, widelnic i muchówek. Ryby, najczęściej narybek i ikra, stanowią nieznaczny składnik pokarmu. Latem i jesienią znaczną część pokarmu lipieni stanowią organizmy dryfujące z prądem wody.

Lipień jest gatunkiem rosnącym wolno i żyjącym krótko. Może osiągać rozmiary około 50–60 cm i masę ciała 1 kg, ale przeważnie łowione są osobniki znacznie mniejsze. Masa ciała rekordowego lipienia złowionego w Finlandii wynosiła 6,7 kg. W rzekach podgórskich najczęściej dożywa 3–4 lat. Rzadko, głównie w północnej Europie, spotyka się osobniki żyjące do 14–15 lat.

Opisując lipienia, a w poprzednim numerze głowacicę, pragnę wymienić Profesora Andrzeja Witkowskiego, wybitnego znawcę tych gatunków. Profesor Witkowski jest cenionym specjalistą z zakresu biologii, ichtiologii i ochrony ryb oraz autorem setek publikacji poświęconych tej tematyce. Informacje, które przekazuję w „WW” na temat poszczególnych gatunków ryb, bardzo często pochodzą z badań Pana Profesora, któremu szczególnie dziękuję.

Dr Andrzej Kapusta

Zdjęcia powiązane z hasłem: Lipień

Brak zdjęć powiązanych z tym hasłem.