Materiały powiązane z hasłem: Kleń

KLEŃ

Kleń

Kleń (Squalius cephalus) jest europejską rybą słodkowodną z rodziny karpiowatych. Pierwsza nazwa naukowa klenia Cyprinus cephalus została nadana przez Karola Linneusza. Później systematycy wielokrotnie zmieniali nazwę naukową. Do niedawna klenia nazywano Leuciscus cephalus, ale badania genetyczne wykazały, że powinien należeć do rodzaju Squalius. W wodach śródlądowych Polski kleń jest jedynym przedstawicielem tego rodzaju. Pozostałe gatunki żyją na Bałkanach, w Turcji, we Włoszech oraz na Półwyspie Iberyjskim. Charakterystyczne cechy klenia to: wydłużone, walcowate ciało
z szeroką głową i dużym otworem gębowym, zaokrąglona płetwa odbytowa oraz specyficznie ubarwione łuski. Zewnętrzne części łusek obrzeżone są szeregiem czarnych kropeczek, dzięki czemu na bokach ciała powstaje charakterystyczny wzór przypominający sieć. Grzbiet i płetwa grzbietowa mają zielono-szary kolor, a płetwa ogonowa jest czerwona lub pomarańczowa z charakterystyczną szaro-czarną obwódką.

Kleń występuje w prawie całej Europie, z wyjątkiem południowych krańców Portugalii, Hiszpanii i Włoch oraz północnej części Półwyspu Skandynawskiego, północnej Anglii, Szkocji, Irlandii i Danii. Poza Europą występuje w Azji Mniejszej, Iraku, Iranie, w rejonie Kaukazu, a na wschodzie występuje aż do rzeki Ural. W Polsce występuje od podgórskich strumieni, aż po rzeki uchodzące do Bałtyku. Najchętniej przebywa w rzekach szybko płynących z dnem żwirowym i kamienistym. Spotykany jest również w przepływowych jeziorach, zbiornikach zaporowych oraz starorzeczach. W rzekach wybiera miejsce za dużymi kamieniami, zatopionymi drzewami lub w pobliżu wysokich brzegów.

Klenie dojrzewają płciowo od drugiego do czwartego roku życia. Tarło w Polsce odbywa się w maju i czerwcu. Wędrówka rozrodcza odbywa się kilka dni przed tarłem. Klenie wędrują na tarliska na odległość do kilkunastu kilometrów. Miejsca rozrodu zlokalizowane są we fragmentach rzek o dnie żwirowym, szybkim przepływie wody i głębokości do 1 m. Kilka dni po tarle klenie wracają na żerowiska. W niektórych rzekach tarło odbywa się dwukrotnie. Pierwszym pokarmem larw klenia są drobne organizmy planktonowe. Dorosłe klenie są wszystkożerne. W ich pokarmie spotykane są larwy owadów, ślimaki, drobne ryby, żaby, ale też rośliny. Kleń jest największym przedstawicielem rodzaju Squalius. Jego krewniacy zazwyczaj dorastają do 20–30 cm, z kolei kleń osiąga rozmiary do 70–80 cm i 8 kg. Maksymalny wiek stwierdzony u klenia wynosił 22 lata. Wzrost klenia jest bardzo zróżnicowany. W rzekach podgórskich w czwartym roku życia dorasta do 15–20 cm, z kolei w nizinnych rzekach w tym samym czasie osiąga długość 30 cm. Największe zagrożenia dla klenia to przekształcenia siedlisk i zanieczyszczenia wód. Budowa jazów, prostowanie i regulacja brzegów oraz wydobywanie kamieni i żwiru z dna rzek najbardziej wpływają na liczebność kleni w naszych rzekach.

Dr Andrzej Kapusta

Zdjęcia powiązane z hasłem: Kleń