Materiały powiązane z hasłem: Karp

KARP

Karp

Bohater dzisiejszego artykułu zamieszkuje obecnie niemal całą Europę i Azję, został introdukowany również do wód Australii, Afryki i Ameryki Północnej. Naturalny obszar występowania karpia (Cyprinus carpio) obejmuje zlewnie mórz: Czarnego, Kaspijskiego i Aralskiego. W Polsce występuje od 700–800 lat, a sprowadzony został przez cystersów, którzy początkowo hodowali karpie w przyklasztornych stawach. We wczesnym średniowieczu karp był chowany w niemal całej Europie, a następnie wprowadzony do wiejskich stawów. Intensywna selekcja hodowlana prowadzona w ostatnich 300 latach doprowadziła do uzyskania obecnego kształtu karpia i wyhodowania ras, różniących się wzorem z łusek. Wyhodowano karpie o ułuszczeniu pełnym (łuski pokrywają całe ciało), lampasowym (rząd łusek na linii bocznej), ramowym (pojedyncze rzędy łusek wzdłuż grzbietu i na dole boku ciała) oraz karpie pozbawione łusek.

Formą wyjściową dla karpia hodowlanego był karp dziki, zwany sazanem. U sazana ciało jest nieznacznie wygrzbiecone, grzbiet i głowa prawie czarne, boki jaśniejsze, srebrzyste z połyskiem złotym lub złotozielonym. Karp hodowlany głowę i grzbiet ma jaśniejszą, boki brązowe, srebrne lub brązowopomarańczowe, a brzuch jasny. W naszych wodach najczęściej spotykane są osobniki o pełnym ułuszczeniu lub różne formy karpia pozbawione części łusek, zwane karpiem królewskim.

Karp może żyć 30–40 lat, a w tym czasie osiągać długość całkowitą 100–120 cm i masę ciała 30–40 kg. Duża głowa stanowi około 25% długości całkowitej. Otwór gębowy ułożony jest końcowo. Mięsiste wargi zaopatrzone są w 2 długie, jasne wąsiki oraz 2 ciemne i krótkie. Charakterystyczna długa płetwa grzbietowa znajduje się prawie na wysokości płetw brzusznych, a kończy nad krótką płetwą odbytową.

Karp zasiedla wolno płynące rzeki, starorzecza, zbiorniki zaporowe, ciepłe jeziora i stawy. Jest gatunkiem ciepłolubnym, preferującym wodę o temperaturze 25–30°C. W Polsce dojrzałość płciową osiąga w trzecim (samce) i czwartym (samice) roku życia. Karpie w naszych wodach rzadko odbywają tarło, a jego efektywność, nawet w podgrzewanych jeziorach, jest bardzo mała. Dlatego prawie wszystkie karpie żyjące w wodach śródlądowych pochodzą z zarybień lub ucieczek ze stawów. W tym miejscu warto wspomnieć o lekkomyślnym wypuszczaniu karpi przed Wigilią. Niektóre osoby, kierowane szlachetnymi zasadami ochrony zwierząt, zachęcają do uwalniania karpi kupionych w sklepie do okolicznych wód. Trzeba jednak pamiętać, że ryby przebywające w cieplejszej wodzie basenu sklepowego wypuszczone do zimnej wody rzeki czy stawu poddane są bardzo dużemu stresowi fizjologicznemu, który może powodować śmierć. Poza tym karp jest gatunkiem bardzo przekształcającym ekosystemy wodne. Żerowanie karpia przyczynia się do wzrostu trofii wód, a w zbiornikach zarybionych dużą ilością tego gatunku odnotowano zanik roślinności wodnej, spadek przezroczystości wody i nasilenie zakwitów fitoplanktonu oraz zmianę struktury gatunkowej rodzimej ichtiofauny.

Dr inż. Andrzej Kapusta

Zakład Hydrobiologii, Instytut Rybactwa Śródlądowego w Olsztynie