Materiały powiązane z hasłem: Boleń

BOLEŃ

Boleń

Boleń jest jedynym przedstawicielem rodziny karpiowatych w naszych wodach uważanym za typowego drapieżnika. Ciało bolenia jest wydłużone, bocznie spłaszczone i słabo wygrzbiecone. Duży otwór gębowy sięga poza przednią krawędź oka. Szczęka dolna jest dłuższa od górnej. Wszystkie płetwy mają zaostrzony wygląd. W ubarwieniu dominuje kolor stalowoszary. Grzbiet jest ciemniejszy, boki jaśniejsze, a brzuch srebrzystobiały. Płetwy piersiowe i brzuszne są koloru szarego z czerwonym nalotem. U młodych osobników domieszka czerwonego koloru występuje z różną intensywnością także na pozostałych płetwach.

Boleń jest gatunkiem wód płynących. Zasiedla duże i średniej wielkości rzeki, zbiorniki zaporowe oraz przepływowe jeziora. Spotykany jest również w wodach słonawych, estuariach rzek i zalewach przymorskich. Zasięg występowania obejmuje Europę na wschód od Renu aż po Ural. W Polsce jest powszechnym gatunkiem, chociaż najczęściej niezbyt licznym. Należy jednak podkreślić, że w wielu krajach liczebność bolenia znacznie spadła, a na północy Europy (Finlandia, Estonia) uważany jest za gatunek zagrożony wyginięciem.

Pierwszym pokarmem bolenia są bezkręgowce wodne, ale już kilkucentymetrowe osobniki zjadają narybek innych gatunków ryb. Dorosłe bolenie odżywiają się przede wszystkim rybami, głównie małymi, długości ciała do 15 cm. W Wiśle w pokarmie bolenia dominują: ukleja, kiełb, płoć i kleń, z kolei w Zalewie Szczecińskim: stynka, płoć, ciernik, okoń i jazgarz.

Boleń składa ikrę na dnie kamienistym i żwirowym w miejscach o szybkim przepływie wody. Tarło przypada na okres od marca do maja, gdy temperatura wody w rzekach wynosi od 5 do 12°C. Jest jednym z najszybciej rosnących gatunków ryb karpiowatych. W pierwszym roku życia osiąga długość około 10–15 cm,
a w szóstym lub siódmym przekracza 50 cm. Największe bolenie osiągają długość 100–120 cm i masę ciała 10 kg. Maksymalny odnotowany wiek wynosił 16 lat.

Boleń należy do gatunków odbywających dość długie wędrówki. Szczególne znaczenie i zasięg mają wędrówki związane z rozrodem. W dużych rzekach wędrówki na tarliska mogą sięgać 150–200 km. Poza okresem rozrodczym bolenie odbywają również odległe wędrówki związane z żerowaniem i zasiedlaniem nowych siedlisk. 

Czynniki negatywnie wpływające na liczebność populacji bolenia związane są z oddziaływaniem antropogenicznym. Zabudowa hydrotechniczna, małe elektrownie wodne, tamy i stopnie regulujące poziom wody w rzekach ograniczają migracje i mają bardzo zły wpływ na ten gatunek. Również zanieczyszczenia, przekształcenia koryt rzecznych oraz eksploatacja kamieni i żwiru mają negatywny wpływ na liczebność bolenia. Tylko od naszej postawy nad wodą zależy, czy będziemy cieszyli się rekordowymi boleniami z charakterystycznym pluskiem polującymi na swoje ofiary.

dr Andrzej Kapusta

Zdjęcia powiązane z hasłem: Boleń